- افرادی که در ۸۰ سالگی و بالاتر حافظهای قوی دارند، احتمالاً سلولهای عصبی یا «ابر نورونها» ی بسیار بزرگتری در برخی از قسمتهای مغزشان دارند.
دانشمندان امیدوارند با فهمیدن اینکه مغز «ابر سالمندان» چطور کار میکند، بتوانند به پیشرفتهایی در مورد آلزایمر و سایر بیماریهای حاد شونده دست یابند.
سالمندان با حافظه قوی
بر اساس مطالعه ای جدید، افرادی که در ۸۰ سالگی و بالاتر حافظه ای قوی دارند، احتمالاً سلول های عصبی یا «ابر نورون ها» ی بسیار بزرگ تری در برخی از قسمت های مغزشان دارند. این پژوهش که هفته گذشته در مجله نوروساینس (Neuroscience) منتشر شد، نشان داد که رشتههای عصبی در ناحیهای از مغز به نام قشر انتورینال (entorhinal cortex) که مسئول حافظه است، در این افراد به طور چشمگیری بزرگ تر از هم سن و سالان عادی شان از نظر شناختی است.
پژوهشگران به این دسته از افراد مسن که مهارت های حافظه قوی دارند، «ابر سالمندان» لقب داده اند و گفتند که آن ها نورون هایی بزرگ تر از افراد معمولی ۲۰ یا حتی ۳۰ سال جوان تر را نشان می دهند.
تامار گفن، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشگاه نورث وسترن، می گوید: مشاهده و یاد داشت چشمگیری که نشان می دهد ابر سالمندان نورون های بزرگ تری نسبت به همتایان جوان تر خود دارند، می تواند به این معنا باشد که سلول های بزرگ از بدو تولد وجود داشته اند و از نظر ساختاری در طول زندگی آن ها حفظ شدهاند. وی ادامه می دهد ما چنین نتیجه می گیریم که نورون های بزرگ تر علامت مشخصه زیست شناختی خط سیر فوق پیری اند.
دانشمندان همچنین دریافتند که ابر سالمندان «پیچخوردگیهای» تاو یعنی کلافهای اعصاب با تجمع غیر طبیعی پروتئینی به نام تاو که نشانه بارز بیماری آلزایمر است را ندارند.
به نظر دکتر گفن برای درک چگونگی و علت و این که افراد در برابر ابتلا به بیماری آلزایمر ممکن است مقاوم باشند، بررسی دقیق مغز پس از مرگ ابر سالمندان اهمیت دارد. چه چیزی باعث میشود مغز ابر سالمندان بی همتا باشد و این که چگونه میتوانیم از ویژگی های زیست شناختی آن ها برای کمک به [سالمندان] استفاده کنیم تا از بیماری آلزایمر جلوگیری شود.
دانشمندان در این پژوهش، مغز شش ابر سالمند، هفت فرد سالمند معمولی ازنظر شناختی، شش فرد جوان و پنج نفر را در مراحل اولیه آلزایمر ارزیابی کردند. دانشمندان اندازه نورون ها را در لایه دوم قشر انتورینال اندازهگیری کردند- که دارای شش لایه نورون روی هم جمع شده است که حافظه را کنترل میکنند – همچنین وجود پیچ خوردگی تاو را در این موارد اندازه گرفتند.
دکتر گفن می گوید در این مطالعه نشان می دهیم که به نظر میآید کوچک شدن (آتروفی) نورونها در قشر انتورینال در آلزایمر علامت مشخصه این بیماری است.
وی می افزاید: “ما گمان میکنیم که این فرآیند به دلیل تشکیل پیچخوردگی تاو در سلولهای آسیبدیده به وجود میآید و در سنین بالاتر به ضعیف شدن قابلیت حافظه منجر میشود”
دانشمندان از مطالعات بیش تر، امیدوارند ویژگی های شیمیایی، متابولیکی یا ژنتیکی این سلول ها را ارزیابی کنند، زیرا این ویژگی ها می توانند سلولها را انعطاف پذیر کنند. همچنین امیدوارند با کالبد شکافی و بررسی محیط سلولی، به این موضوع پی ببرند که این سلول ها چطور و چرا یکپارچگی خود را در ابر سالمندان حفظ می کنند.
به نظر دکتر گفن تشخیص این عامل تاثیر گذار (و هر عامل تاثیر گذار دیگر) برای تشخیص زود هنگام آلزایمر، نظارت بر روند آن و هدایت درمان بسیار مهم است.
این مطالعات با جنبه فیزیولوژی و خدادادی موهبت حافظه قوی در برخی سالمندان مرتبط است. با این حال نباید از تاثیر سبک زندگی در طول عمر سالمندان غافل بود. از جمله می توان به دخالت عامل کیفیت تغذیه در تقویت حافظه سالمندان اشاره نمود.
مطالعات گسترده از تاثیر مثبت مصرف مواد غذایی حاوی آنتیاکسیدانها، امگا ۳، ویتامینهای گروه ب و مواد معدنی ضروری برای تقویت حافظه سالمندان حکایت می کند. این مواد مغذی به حفظ سلامت سلولهای مغزی و بهبود عملکرد شناختی کمک میکنند. مواد غذایی مفید شامل ماهیهای چرب، سبزیجات برگ سبز، انواع توت، آجیلها، روغن زیتون و شکلات تلخ است.
